tres-gendres Los Tres Gendres del Paure Òme d'Ives Roqueta (Vent terral, 13 èuros, Libre Disc, 64 paginas).

Dins l'encastre d'un projècte pedagogic, los escolans bilingües de l'escòla Ròcaguda d'Albi participèron a un talhièr d'escritura e a un talhièr de teatre.

Ives Roqueta legiguèt un conte rus qu'aviá traduch e los enfants ne faguèron una adaptacion teatrala. E en genièr de 2004, davant un public nombrós, tota la classa presentèt tres versions diferentas d'aquel conte.

Aqueste libre-disc conten lo tèxt e l'enregistrament integral del conte, de son adaptacion teatrala e d'un inedit ont l'autor presenta son trabalh de contaire e d'autor de teatre pels dròlles.

Ives Roqueta : nascut en 1936 a Seta. Poèta, romancièr, reviraire, assagista, contaire e autor de teatre, a pas jamai volgut s'embarrar dins cap de genre literari. Professor a Besièrs, foguèt un dels fondators del CIDO. Es tornat viure al Pont de Camarés ont passèt son enfança.

*

Propauses d'Ives Roqueta sul libre e sul teatre en occitan a l'escòla

L'istória es de la pus polidas, comola d'imatges e de personatges magics... Mas çò que mai me pivelava èra evidentament la fin.

Aquò's règla quasiment generala que los contes se devon acabar dins lo bonur del protagonista principal : e se maridèron e visquèron uroses e agèron un ramat d'enfants. Amb aqueste, non : es dins la mòrt, dins lo big sleep de la mòrt, sens fin ni tèrme que tot se clava. Òr se sap que la mòrt es venguda lo grand tabó de nòstre temps...

Contèri donc. Se vesiá suls morres dels dròlles qu'o encapavan tot del primièr còp. L'istória lor agradava. Amb la proposicion que lor faguèri, del genre : « E s'amb aquò fasiatz vautres, totes ensembles, una pèça de teatre ? », l'acòrdi foguèt general.

Sul pic ensagèrem de veire s'avián pas delembrat trò de causas : un comencèt, una autra prenguèt la seguida... Totjorn en occitan, passèrem al descopatge. Çò que los dròlles propausèron èra tot de bon sens... L'ensemble, conte dich per ieu e descopatge, nos aviá pas pres mai d'una ora, benlèu mens. Aviái aguda la jòia de veire los dròlles acostumats a pèrdre pas temps, a avançar de prompte.

Aviam pro de temps per metre en camin los dialògs. Sabián, me semblava, pro de lenga per passar a l'improvisacion. Mas auriái pas cresegut que posquèssem n'entanchar coma n'entanchèron.

Lo teatre me sembla lo melhor biais per d'enfants, non solament de far sieunes, d'un biais pratic, lo mens intellectualizat que se pòt, lo vocabulari, la morfologia e la sintaxi de tota lenga, mas d'anar tanben cap als autres, al marge dels exercicis escolars, e d'i trapar plaser.

I a aquí una dificultat pròpria al teatre a l'escòla. Cal que cadun i tenga un ròtle, s'òm ten a manténer l'unitat d'una classa, e plaçar l'entrepresa teatrala dins la dinamica de la classa. Abans de se lançar dins l'escritura, es mestièr d'aver seguit l'anament quotidian de la classa, observat lo comportament dels enfants, estimat dins de convèrsas amb lo mèstre quines riscan de poder téner un ròtle mai consequent, etc. Es çò que fa de cada pèça quicòm d'un pauc unic, una realizacion pròpria a un grop, a un moment donat, e malaisida a reproduire dins d'autras condicions.

Ives Roqueta

*

Extrach

Un còp èra, i aviá un òme quèra plan malurós. Aviá per femna la pus missanta femna que jamai se foguèsse vist. Pas jamai contenta, totjorn a rondinar, res de çò que son òme fasiá èra pas a son gost e de longa lo regolava, lo cridava, l'insolentava, lo tractava de nèci, de fenhantàs, d'abestit e d'ivronha, de caluc, d'innocent, de capbord, de paucval e l'agonissiá d'un fum d'autras sotisas que les vos daissi imaginar.

Lo paure el ne podiá pas mai. N'aviá son pro. Aviá fach un tal sadol de la vida que sa femna li fasiá menar qu'un jorn de fèsta al vilatge decidiguèt de s'anar penjar. Èra aquí, jol garric gròs de darrièr l'ostal a aprestar la còrda, a faire lo nos corredor, quand sas filhas se'n mainèron e li correguèron per l'empachar de far çò qu'aviá dins l'idèa.

De filhas aquel òme n'aviá tres, bonas coma lo pan e polidas que se pòt pas : l'ainada mai que lo jorn, la segonda mai que la primièra e la darrièra, encara mai que las doas autras.

– Qué se passa ? Qué i a ? Qué diantres avètz pel cap ? Nos voldriatz daissar totas solas ? Sabètz donc pas que vos aimam ?

E papanon aicí, e papanon amont, e papanon aval, e de potons aquí ne vòls aquí n'as. Tant i a que lo paure òme recaptèt sa còrda e partiguèt amb elas que, tot un temps, lo faguèron dançar.


Una cadena de voses - André Brink

cadena-voses Letras d'òc presenta una traduccion del libre d'André Brink : Una cadena de voses (A Chain of Voices). Traduccion occitana de Sèrgi Carles (504 paginas, 25 èuros).

André Brink nasquèt en 1935 a Vrede en Africa del Sud dins una familha d'afrikaner. Après d'estudis en literaturas a l'universitat de Potchefstroom (Africa del Sud) e a París a la Sorbona, venguèt mèstre de conferéncia en literaturas afrikaans e olandesa a l'universitat Rhodes a Grahamstown puèi professor d'anglés a l'universitat del Cap.

Lo roman nacional francés - Gerard Tautil

tautil-roman-natLe roman national français au défi de l'extrême droite
Gérard Tautil - L'Harmattan - 2017 - 122 paginas
ISBN : 978-2-343-10766-0

Après son darrièr libre en occitan Psicòsi au palais publicat per IEO Edicion que presentava qualques unas de sas reflexions e criticas, Gerard Tautil nos presenta, en francés aqueste còp, una analisa de la situacion politica en Occitània.

Al delà nos balha un tablèu de la politica francesa contemporanèa.

L'òme del cap del lòc - Alban Cazals

L'òme del cap del lòc d'Alban Cazals foguèt publicat pel Grelh roergàs en 1995. Lo libre conten 208 paginas.

Amagat darrièr lo personatge de Marçal, l'autor nos liura los sieus remembres. Un viatge al còr del sègle vint, tot en retenguda, cada mot es pessat, cada alusion pensada.

Nascut en 1924 a Centres en Segalà roergat, Alban Cazals viu son enfança dins la bòria de sons parents. Es lo temps, encara, ont al campestre la lenga occitana es lo sol veïcul de comunicacion.