Peasants Into Frenchmen d'Eugen Weber (Standford University Press, 1976, 632 paginas).
Presentacion – França acabèt son unitat nacionala mai tard que çò que se ditz comunament. Pendent mai de cent ans après la revolucion, de milions de païsans visquèron dins un mond fòra temps, lor condicion d'existéncia demorava identica a la de la generacion precedenta.
L'autor d'aqueste viu, sovent spiritual, e totjorn provocatiu trabalh, nos presenta cossí França atraversèt una veritabla crisi de civilizacion dins las primièras annadas de la Republica Francesa alara que las costumas e praticas tradicionala s'abausonavan sota las fòrças de la modernizacion. Las rotas e los camins de fèrre locals foguèron lo factor decisiu, menant regions fins ara aluenhadas e inacessiblas en contacte aisit amb las plaças commercialas e los centres del mond modèrne. Lo desvolopament de l'industria rendèt inutilas mantunas competéncias dels païsans, e l'expancion del sistema educatiu ensenhèt non solament lo sol lengatge de la cultura dominanta mas tanben las siás valors, dementres aquelas lo patriotisme. En 1914, França èra finalament venguda La Patrie en fach entrò aquí o èra sonque estat de nom.
Partidas de Rodés per fugir la misèria de 1884, quaranta familhas roergatas arriban
a Pigüe el còr de la Pampa argentina lo 4 de decembre de la meteissa annada.
Es sortit en julhet de 2017 lo libre Camins de guèrra
de Jules Cubaynes. Es publicat per IEO Òlt edicion. Presenta lo
tèxt occitan de l'autor e la traduccion en francés de Roger Lassaque
que faguèt tanben lo prefaci e s'encarguèt de la modernizacion
ortografica del tèxt occitan.
Publicat en 1968 en francés lo libre Esclarmonda de Perelha, martira catara
ven d'èsser traduch en occitan per Sèrgi Viaule. Aquò's un roman istoric. Lo libre es
disponible en lenga nòstra a cò de las Editions des régionalisme dempuèi l'estiu de 2020.