Istòria de las vias de comunicacion en Òlt e Garona. Un article del magazine del conselh general d'Òlt e Garona (p30, septembre de 2011).

A la debuta. De memòria perduda l’Homo Sapiens sentiguèt lo besonh de se desplaçar, a pé per començar, de l’Africa, son continent d’origina, cap a Euròpa. 8 000 ans abans Jèsus-Crist, l’òme de Sauvatèrra de Lemança caçava los cèrvis, los cabiròls, los singlars amb l’arc e las sagetas.

Abans los romans. 300 ans abans nòstra edat, los Nitiobròges ocupavan l’oppidum de l’Ermitatge. Fasián de comèrci entre la mar mediterranèa e l’Atlantic amb de batèus que navegaban sus Garona, Òlt, Dròpt e Baïsa.

La pax romana. Quand los romans arribèron e installèron l’empèri, espandiguèron lo malhum de vias romanas. Aginnum creada en 50 abans Jèsus-Crist èra un caireforc ont se crosavan lo camin de Tolosa a Bordèu e d’Aush a Peiriguèrs. Los viatjaires èran sonque de soldats e de mercadièrs. S’arrestavan per far etapa e cambiar de cavals dins de tavèrnas.

La decadéncia e l’inseguretat. Aprèp la casuda de l’empèri e fins al sègle XIX, lo monde d’Agenés coma endacòm mai demoravan en çò sieu. Èra lo temps de las invasions barbaras. Agenés s’encastelèt. Los partidaris dels angleses e dels franceses creèron de bastidas e s’acarèron. La guèrra entre catolics e protestants seguiguèt. Los camins èran pauc segurs e las diligéncias èran atacadas per d’arlandièrs coma ne pòrta testimòni la Font dels lairons al Nòrd d’Agen.

La revolucion industriala. L’invencion de la maquina de vapor facilitèt lo desplaçament per batèu e per camin de fèrre. Las linhas de batèus de vapor sus Garona e sul canal lateral foguèron lèu concurrenciadas pel camin de fèrre. Caliá pas que tres oras per anar d’Agen a Bordèu en trin.

L’epòca modèrna. L’arribada de l’autostrada Tolosa-Bordèu dins las annadas 1970 desenclavèt un departament demorat longtemps luènh del desvolopament d’Euròpa. Foguèt completada pel primièr TGV en gara d’Agen en 1990.


Bilingüisme ! E perqué pas !

Bilingüisme

En 2019, Pèire Escudé èra convidat per l'IEO de Rodés per parlar del bilingüisme.

Robèrt Lafont : critica del libre de Renat Nelli 'Le Roman de Flamenca' (1966)

Roman de Flamenca - Nelli

En 1966, Renat Nelli publicava lo libre Le Roman de Flamenca. Robèrt Lafont dins la revista Viure numèro 6 ne fasiá la critica.

L'intrada de Finlàndia e de Suèda dins l'OTAN se precisa

OTAN lo 28 de junh de 2022

Del 27 et 30 de junh de 2022 se debanava a Madrid una amassada de l'OTAN.

Joan Jaurés : educacion populara e lengas (1911)

Joan Jaurés

Lo 15 d'agost de 1911 dins La dépêche du Midi èra publicat un article de Joan Jaurés. Tornava aquí sus la lenga occitana que parlava correntament.

Critica del libre de Glaudi barsòtti : 'La tèrra deis autres'

Illustracion 'La tèrra deis autres'

En 1979 la revista Aicí e ara publicava una critica del libre de Glaudi barsòtti : La tèrra deis autres.