terra-nuechMai de 2016. Ont ne sèm ? En 2001 Dennis Tito via las societats MirCorp (Russia) e Space Adventure (EU) devenguèt lo primièr toriste espacial. Passèt uèch jorns al dintre de l'ISS (International Space Station). Dempuèi, qualques companhiás s'activan. Vòlon prene posicions e far créisser aquel mercat prometor, mas las constrenchas tecnologicas associadas a aquel tipe de viatge son nombrosas e de mal mestrejar.

Los vòls suborbitals (pas de misa en orbita) son los mai prometors, que mai aisits de realizar, mas totes los mejans son a l'estudi. La demanda, privada o publica, pels vòls orbitals es consequenta.

Dos tipe de veïculs son actualament en cors de desvolopament :

  • las capsulas : coma un còp èra, a la russa. Fisablas, seguras. Las tecnologias en jòc son estadas plan experimentadas. Las capsulas son mandadas amb de fusadas.
  • las navetas : son un pauc mens seguras, lor dintrada dins l'atmosfèra pòt pausar problèma. Lo desvolopament per la NASA de gròssas navetas (Space shuttle) a la fin de sègle XX èra una error. Lo material, las tecnologias alara a la disposicion dels engenhaires non permetiá pas de bastir d'aparelhs segurs, manejables aisidament. Lor explechacion que debutèt en 1982 s'arrestèt en 2011. Mas uèi amb los materials a basa de fibras de carbòni, e la miniaturizacion del calculators, la producion de pichona navetas leugièras sembla d'èsser pertinenta. Qualques companhiás ne desvolopan. Pòdon èsser mandadas dins l'espaci siá directament via una fusada, siá via un vaissèl maire, un avion que los mena a qualques quilomètres d'altituda.

Qualas son las entrepresas mai avançadas :

  • SpaceX - capsula Dragon V2 - orbital - la capsula es prevista per mandar sèt personnas en orbita basa. Es en construcion. Los primièrs vòls comercials son prevists en 2017 per la NASA. De capsulas Dragons son ja operationalas per mandar de mercandisas sus l'ISS dempuèi 2012.
  • Boeing - capsula CST-100 Starliner - orbital - los tèsts son en cors de realizacion. Coma SpaceX, Boeing a de contractes amb la NASA. Las capsulas CST-100 devrián servir a mandar d'astronautes vèrs l'ISS.
  • Blue Origin - capsula New Shepard - suborbital - es operacionala, demai an capitat en 2015 de recuperar los motors. Lo creator de la societat es lo fondator d'Amazon, Jeff Bezos. Son objectiu primièr es lo torisme espacial.
  • Virgin Galactic - vaissèl VSS Unity - suborbital - lo VSS Unity ven d'èsser inaugurat lo 20 de febrièr de 2016, remplaça lo VSS Enterprise destruch accidentalament en 2014. Lo vaissèl s'enaira via un veïcul maire. Coma Blue Origin vòlon primièr desvolopar lo torisme espacial.
  • XCOR Aerospace - vaissèl Lynx - suborbital - lo Lynx es una pichona naveta mandada via una fusada. Es en cors de desvolopament.
  • Sierra Nevada Corporation - vaissèl Dream Chaser - orbital - en cors de desvolopament. Coma lo Lynx lo Dream Chaser es una pichona naveta mas es prevista per poder mandar de cargas en orbit.

t-s-dragont-s-cst-100t-s-new-shepardt-s-spaceshiptwo-unity

Dragon V2 - CST-100 - New-Shepard - VSS Unity 

Al nivèl dels abitats, de las futuras estacions, Bigalow Aerospace propausa a la venda d'estacions gonflablas. N'an ja doas en orbita basa Genesis I e Genesis II que lor permeton de testar lors desvolopaments. Lo modul BEAM (Bigelow Expandable Activity Module) devriá èsser mandat devèrs l'ISS en 2016 per èsser desplegat e testat. Aquel pichon abitacle completarà la stacion internacionala.

A costat d'aquelas entrepresas, una miriada d'autres trabalhan per deman permetre al uman de s'etablir dins l'espaci.

Çai jos, projècte d'estacion espaciala Bigelow Aerospace : 

t-s-BA330


Energia : recòrd pel tokamak WEST del CEA

Tokamak WEST CEA

Lo 12 de febrièr de 2025 un plasma es estat mantengut pendent un pauc mai de 22 minutas, 1337 segondas exactament, dins lo tokamak WEST. Establissent un novèl recòrd.

Vast s'aprèsta per sas futuras missions

Haven-1

Lo diluns primièr de junh de 2026 la societat Vast anoncièt qu'installava son quartièr general europèu a París. Anoncièt tanben que trabalhariá amb d'astronautas franceses de l'Agéncia Espaciala Europèa (ESA) per doas de sas missions.

Paulin Courtial : L'occitan conven perfièchament al ròck

CXK

En junh de 2022 Paulin Courtial èra en concèrt a Tolosa dins son numèro 89, lo jornal de la comuna, À Toulouse, presentava lo cantaire.

Joan-Maria Petit sus Jòrgi Reboul (1985)

Pròsas geograficas

Prefaci de Joan-Maria Petit a Pròsas geograficas de Jòrgi Reboul.

Intelligéncias artificialas : Anthropic comunica

Article Anthropic junh de 2026

La societat Anthropic publiquèt lo 4 de junh de 2026 un article per informar sus los potencials de son agent IA Claude.

L'estacion espaciala lunara es en construccion

HALO, The Lunar Gateway

Thales Alenia Space desvelet en febrièr de 2025 los primièrs imatges del modul HALO de la futura estacion lunara.

Safran certifica son motor per avion electric

ENGINeUS™ 100, Safran

Pel primièr còp dins l'istòria un motor d'avion electric ven d'èsser certificat. Son conceptor es europèu : Safran.

Eurosuit : vestit espacial intraveïcular europèu

Eurosuit

L'astronau espaciala Dragon que s'estaquèt a l'Estacion Espaciala Internacionala (ISS) lo dimenge 17 de mai de 2026 conteniá la combinason dicha Eurosuit.