Dins l'articles que seguís Ramon Chabbert tornava las modalitats d'emplec de l'imperatiu negatiu après aver constat d'errors grossièras dins l'expression escricha de militants ; los natius francofòns s'enganan plan sovent, tornant prene las estructuras de la lenga francesa. L'article foguèt publicat en 1972 dins las revista Vida nòstra 07/08.

Te daisses pas francizar

Fa un parelhat d'ans, legiguèri en letras d'afiche sus la cobèrta d'un periodic nòstre : « Te daissa pas negar ; sarra los punhs. ».

Te daissa pas negar ? ? ? Qualqu'un te daissa pas negar ? Qualqu'un te ven al secors ? Quin brave òme ! E li vols mal per aquò ?... Es èsser pas rasonable. Lo deuriás mercejar puslèu, e mai coma cal ! Al nòstre temps, que se pensa, trop sovent, pas qu'a l'òm, es de metre en valor un tal altruïsme.

Mas qual es aquel que te salva la vida ? Lo vesin ? Un qu'es vengut a passar per còp d'astre ? Volriás pas dire qu'es lo Govèrn ?...

I a quicòm que me daissa soscaire. Es lo segond tròç de la frasa : « Sarra los punhs ». S'es un conselh qu'es donat, una ingratituda pariva la jutgi impensabla.

Son que ieu aja pas comprés res, e que siá una rasic de vèrnhe que s'es trapada apr'aquí, plan a posita per i t'acrancar e te gandir d'avalar trop de peisses... Lo vèrnhe te daissa pas negar : ten-te al vèrnhe ! E sarra los punhs al torn de la rasic !

Me dises que i soi pas encara ? Sabes, lèu me va caler cridar seba. Me demòra pas pus qu'una suposicion : que siá lo que t'a pas volgut daissar passar de l'autra part que te sarra tant que pòt per la marga de la blòda. Aquel sens es pas impossible : del moment que lo primièr vèrb es a la 3ena persona del singular del present de l'indicatiu, lo segond i pòt plan èsser tanben.

Non ? Es pas aquò tanpauc ? È ben alara ?

« Ne te laisse pas noyer ; serre les poings »... Cossí o disiás pas pus lèu ? Mas se per aquò va, paure enfant, en occitan s'exprimiriá aital : « Te daisses pas negar ; sarra los punhs ». M'excusarès d'èsser estat obligat de o te dire, mas es perque o semblaves pas saber.

M'objectaràs benlèu que los grands jornalistas de París, qu'aquò's lo lor mestièr e que son plan pagats, lor arriba pus sovent qu'a lor torn de metre negre sus blanc de colhonadas, e que tu, que o fas per pas un sòu, as plan lo drech de t'enganar...

O t'acòrdi, e èri dispausat a te balhar l'absolucion.

Solament, aquestes jorns, aquí que te recebi una papeiròla – e cregatz pas qu'als que l'an redigida los aja tanpauc especialament atissats, al contrari, mas que volètz, vesi çò que vesi ! – E a la quatrena pagina, per acabar, aicesta recomandacion : « Pichòt, daissa pas ta tèrra !

Pas possible ! Aquò's un veren, una poison, un micròbi insidiós, una marrana que perdona pas !

Sabiá pas a quin punt aviá rason lo dessenhaire del darrièr Vida Nòstra : « Non ! pas de quart d'ora de francimand per tu tant qu'auràs pas de melhoras nòtas en occitan ! »

E en cas que qualqu'un d'aqueles joves me volguèsse creire, dirai que, d'efièch, l'occitan es pas lo francés, que çò que se sembla en francés se sembla pas forçadament en occitan, e que per o saber o cal aprene.

Mas, se volètz, i tornarem lo còp que ven sus aquela question de l'imperatiu e de l'imperatiu negatiu.

Ramon Chabbert


Joan-Maria Petit sus Jòrgi Reboul (1985)

Pròsas geograficas

Prefaci de Joan-Maria Petit a Pròsas geograficas de Jòrgi Reboul.

Lei santons de Provença

Sus los santons de provença, un article de la revista del conselh general de las Bocas de Ròse, Accent de Provence, numèro 263, novembre e decembre de 2016.

Lo freg, al pè del fuòc...

Freg e lops

En 2018 dins sa rubric Aital Òc lo jornal Centre Presse publicava lo tèxt d'E. Sodís : Lo freg al pè del fuòc.